42

Bu dünyada da arkalarına bir lanet taktık. Kıyâmet gününde de onlar çirkinleştirilmiş kimselerden olacaklardır.

"Biz, onları ateşe çağıran" yani cehennemliklerin amelleri ile amel etmeye davet eden

"önderler kıldık." Biz, onları küfür üzere kendilerine uyulan liderler yaptık. Böylelikle onlar hem kendi veballerini yüklenecekler, hem de kendilerine tabi olanların günahlarını yüklenecekler ki; cezaları daha büyük olsun.

Şöyle de denilmiştir: Yüce Allah, onun kavminin mele'ini (ileri gelenlerini) böyle olmayan aşağı tabakadakilerin başkanları kıldı. İşte onlar da (alt tabakadakileri) cehenneme çağırıyorlardı.

Bir diğer açıklamaya göre de; onları ibret alanların kendilerine uyup, basiret sahiplerinin de kendilerinden öğütler çıkartacağı önderler kıldık, demektir.

"Kıyâmet gününde ise onlara yardım olunmaz. Biz dünyada da arkalarına bir lanet taktık." Yani kullara onlara lanet okumalarını emrettik. Onları anan onlara lanet okur. Laneti yani hayırdan uzak kalmayı peşlerine taktık, diye de açıklanmıştır.

"Kıyâmet gününde de onlar çirkinleştirilmiş" yani helâk edilmiş ve kendilerine gazab olunmuş

"kimselerden olacaklardır." Bu şekildeki açıklamayı İbn Keysan ve Ebû Ubeyde yapmıştır. İbn Abbâs ise şöyle açıklamıştır: Yüzlerinin siyahlığı, gözlerinin maviliği (morluğu) ile yaratılışları çirkinleştirilecektir. Uzaklaştırılmışlardan olacaklardır, diye de açıklanmıştır. Mesela dafzi manasıyla: Allah onu çirkin etsin, denilir). Allah her türlü hayırdan uzaklaştırsın anlamındadır. Onu çirkin yaptı" demektir. Ebû Amr dedi ki: Şeddesiz olarak; şekli, şeddeli olarak; ….ile aynı anlamda; "Yüzü çirkin oldu" demektir. Şair de şöyle demiştir;

"Çirkinleştirsin (kahretsin) Allah bütün Berâcimeyi,

Ve kahretsin. Yerbû'u ve kahretsin Dârimîi."

"Gününde" anlamındaki lâfız ise "bu dünyada da" anlamındaki âyetin mahalli i'rabına hamledilerek nasb ile gelmiştir, Ayrıca "çirkinleştirumiş kimselerden" anlamındaki âyetin başına atıf harfi getirmeye,

"Sayıları üçtür, dördüncüleri köpekleridir, diyeceklerdir" (el-Kehf, 18/22) âyetinde olduğu gibi gerek görülmemiştir.

"Gününde" lâfzının âmilinin "onlar çirkinleştirilmiş kimselerden" âyetinin delâlet ettiği gizli bir fiil olması da mümkündür. O takdirde yüce Allah'ın:

"Melekleri görecekleri gün, işte o günde günahkârlara müjde yoktur." (el-Furkan, 25/22) âyetine benzer. "Gününde" âyetindeki âmilin -zarf önceden geçmiş olsa dahi- yüce Allah'ın:

"Onlar çirkinleştirilmiş kimselerden" olması da mümkündür, ayrıca bunun mef'ûl olarak kabul edilmesi de mümkündür. Sanki; "Biz, bu dünyada da onların peşlerine bir lanet taktık, kıyâmet gününde de bir lanet (taktık)" denilmiş gibidir.