27

Ve Biz ona İshak'ı ve Ya'kub'u da bağışladık. Soyundan gelenlere de peygamberlik ve kitabı verdik. Ona mükâfatını dünyada verdik, âhirette de muhakkak ki o, salihlerdendir.

"Ve Biz ona İshak'ı ve Yakub'u da bağışladık." Yani yüce Allah ona çocuklar bağışlamak suretiyle lutufta bulundu. Ona İshak'ı oğul olarak bağışladığı gibi, Yakub'u da oğlunun oğlu (torunu) olarak bağışladı. Ona İshak'ı, İsmail'den sonra bağışladı. Yakub da, İshak'tan torunudur.

"Soyundan gelenlere de peygamberlik ve kitabı verdi." İbrahim (aleyhisselâm)'dan sonra ne kadar peygamber gönderildi ise hep onun soyundan gelmiştir. Burada "kitab"ın tekil gelmesi "nübüvvet" gibi mastarın kastedilmiş olmasından dolayıdır. Maksat ise Tevrat, İncil ve Furkan'dır. Dolayısıyla burada "kitap" çoğulu ifade eden bir tabirdir. Tevrat, İbrahim (aleyhisselâm)’in soyundan gelen Mûsa (aleyhisselâm)'a indirilmiştir. İncil yine onun soyundan gelenlerden Îsa. (aleyhisselâm)'a, Furkan da onun soyundan gelen Muhammed (sallallahü aleyhi ve sellem)'a indirilmiştir.

"Ona mükâfatını dünyada verdik." Bundan kasıt bütün din mensuplarının ortak bir şekilde ona saygı duymalarıdır. Bu açıklamayı İkrime yapmıştır. Süfyan, Humeyd b. Kays'dan şöyle dediğini rivâyet etmektedir: Saîd b. Cübeyr birisine İkrime'ye yüce Allah'ın:

"Ona mükâfatını dünyada verdik" âyeti hakkında soru sormasını emretmişti. İkrime şöyle demişti: Herbir din mensubu ona bağlı olduğunu iddia eder ve o bizdendir, der. Saîd b. Cübeyr doğru söyledi, dedi. Katade dedi ki: Bu, yüce Allah'ın:

"Biz ona dünyada bir güzellik verdik" (en-Nahl, 16/122) âyeti gibidir. Yani ona güzel bir akıbet, salih bir amel ve güzel bir övgü verdik. Çünkü herbir din mensubu onu kendilerinden bilirler, onu veli edinirler.

"Ona mükâfatını dünyada verdik" âyeti, peygamberlerin büyük çoğunluğu onun soyundan gelmişlerdir, diye de açıklanmıştır.

"Âhirette de muhakkak ki o salihlerdendir." Burada

"âhirette" âyeti sılanın kapsamında değildir. Bu bir temyizdir. Buna dair açıklamalar daha önce el-Bakara Sûresi'nde (2/130. âyetin tefsirinde) geçmiş bulunmaktadır.

Bütün bunlar hak din üzere sabır hususunda İbrahim (aleyhisselâm)'a uymaya bir teşviktir.