23

Toplayınız, zulmedenleri ve onlara eş olanları. Allah'tan başka taptıklarını da. Onlara cehennemin yolunu gösterin.

"Toplayınız, zulmedenleri ve onlara eş olanları" âyeti yüce Allah'ın meleklere söyleyeceği sözlerdendir. Müşrikleri "ve onlara eş olanları" şirk hususunda onlar gibi olanları toplayınız, demektir. Şirk de zulüm demektir. Nitekim yüce Allah şöyle buyurmaktadır:

"Muhakkak şirk büyük bir zulümdür." (Lokman, 31/13)

Buna göre kâfir, kâfir ile birlikte haşredilecektir. Bu açıklamayı Katade ve Ebû'l-Aliye yapmıştır.

Ömer b. el-Hattâb da yüce Allah'ın:

"Toplayınız, zulmedenleri ve onlara eş olanları" âyeti hakkında şöyle demiştir: Zinakâr zinakâr ile birlikte, içki içen içkici ile birlikte, hırsızlık yapan hırsızlık yapanla birlikte (haşredilir).

İbn Abbâs da şöyle demektedir:

"Onlara eş olanları" âyetinden kasıt, onlara benzeyenleridir. Bu da Ömer (radıyallahü anh)'ın açıklaması kapsamı içerisindedir.

"Onlara eş olanları" âyeti ile küfür üzere onlara muvafakat eden kadınların kastedildiği de söylenmiştir. Bu açıklamayı Mücahid ve el-Hasen yaptığı gibi, en-Numan b. Beşir de bunu Ömer b. el-Hattâb'dan rivâyet etmiştir.

ed-Dahhak dedi ki:

"Onlara eş olanları" şeytanlardan onlar ile birlikte olanları demektir. Aynı zamanda bu Mukâtil 'in de açıklamasıdır: Her kâfir kendi şeytanı ile birlikte aynı zincire vurulmuş olarak haşredilecektir.

"Allah'tan başka taptıklarını" putlar, şeytanlar ve İblisi

"de. Onlara cehennemin yolunu gösterin." Onları cehenneme sürün. Bir başka açıklamaya göre "onlara... gösterin" yani hangi yoldan gideceklerini söyleyin, demektir. Nitekim: "Ona yolu gösterdim" denilir. "Hediyeyi hediye ettim"; "Gelini (kocasının evine) götürdüm." denilir. Bunu anlatmak için da denilebilir. "Ben onu hediye gibi takdim ettim" demek olur.