21

İtaat edip güzel söylemeli (idiler). Ama İş ciddileşince, eğer onlar Allah'a karşı sadakat gösterselerdi, bu onlar için elbet daha hayırlı olurdu.

Daha sonra

"İtaat edip güzel söz söylemeli (idiler)" diye buyurmuştur. Yani itaat, güzel söz daha uygun ve daha güzeldir. Sîbeveyh ve el-Halil'in benimsediği görüş budur. İfadenin: Biz itaat etmekle ve güzel söz söylemekle emrolunduk, takdirinde olduğu söylenmiş olup, mübteda hazfedilmiştir. Bu durumda;

"O onlara yakın ola" âyeti üzerinde vakıf yapılır. Aynı şekilde "Bizden itaat görülmelidir, derler" şeklinde ifadeyi takdir edenlere göre de durum böyledir.

İkinci âyetin birincisine muttasıl (bitişik) olduğu da söylenmiştir.

"Onlara" âyetindeki "lam," "be" anlamındadır. Yani itaat etmek onlara daha uygun, daha yakışır. Allah'ın emirlerini terketmektense onlar için itaat, hakka daha uygundur. Bu aynı zamanda Ubeyy'in kıraatidir. O: "Onlar itaat... derler" şeklinde okumuştur.

"İtaat" lâfzının şu takdirde "sûre"nin sıfatı olduğu da söylenmiştir: İtaat edilmesi gerekli (hükümler ihtiva eden) bir sûre indirildiği vakit... demektir, Bu takdire göre ise; "O; onlara yakın ola" anlamındaki âyet üzerinde vakıf yapılmaz.

İbn Abbâs dedi ki: Onların

"itaat" demeleri yüce Allah'ın münafıklara dair verdiği bir haberdir. Onlar itaat ediyoruz derler ve güzel söz söylerler, demektir.

Bir diğer açıklamaya göre: Bu onlar hakkında farzların yerine getirilmesi gerektiği anlamındadır. Fakat farzlara dair hükümler indi mi bu hükümlerin inmesi onlara ağır gelir, bu açıklamaya göre;

“ Yakın ola" lâfzı üzerinde vakıf yapılır.

"Ama iş ciddileşince" savaş ciddileşince yahut da savaş farz kılınınca ondan hoşlanmazlar. Buna göre,

"ondan hoşlanmazlar" anlamındaki takdir, "...ince'nin cevabı olup hazfedilmiştir. Anlamın is sahibi kimseler (amirler) ciddi karar verince... demek olduğu da söylenmiştir.

"Eğer onlar Allah'a karşı" îman ve cihad hususunda

"sadakat gösterselerdi, bu onlar için" isyan etmekten ve emirlere karşı gelmekten

"elbet daha hayırlı olurdu."