24

Orada bir serinlik de tatmazlar, içilecek bir şey de.

"Orada" yani bu devirler boyunca bu süreler içerisinde

"bir serinlik de tatmazlar, içilecek bir şey de." Bu âyetteki

"serinlik”ten kasıt, Ebû Ubeyde ve başkalarının görüşüne göre uykudur. Şair şöyle demiştir:

"Eğer istersem sizin dışınızdaki bütün kadınları yasaklarım kendime,

Ve eğer istersem tatlı suyun da, uykunun (berd: serinlik) da tadına bakmam."

Mücahid, es-Süddî, el-Kisâî, el-Fadl b. Halid ve Ebû Muaz en-Nahvî de böyle demişler ve el-Kindî'nin şu beyitini zikretmişlerdir:

"Onun ıslak (dudak)ları üzerimde kurudu ve beni alıkoydu

Ondan ve onu öpmekten uyuklamam (el-berd: serinlik)."

Şair bununla uykuyu kastetmektedir. Araplar da: Soğuk soğuğu engelledi"; yani soğuk uykuyu kaçırdı, derler.

Derim ki: Hadiste belirtildiğine göre Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem)'a: Cennetle uyku var mı, diye sorulunca şu cevabı vermiş: "Hayır, uyku ölümün kardeşidir. Cennette ise Ölüm yoktur." "Uyku ölümün kardeşidir. Cennetlikler ise ölmezler" anlamında: Taberânî, Evsat, 1, 282, VIII, 342; Ileysemî, Mecma', X, 415 İşte cehennem de böyledir. Yüce Allah da:

"Onlar hakkında hüküm, verilmez ki ölsünler" (Fatır, 35/36) diye buyurmaktadır.

İbn Abbâs dedi ki: Buradaki

"serinlik" içkinin verdiği serinliktir. Yine ondan nakledildiğine göre

"serinlik" uyku,

"içilecek şey" de sudur.

ez-Zeccâc dedi ki: Onlar orada rüzgarın da, gölgenin de, uykunun da serinliğinin tadını almayacaklardır. Bu açıklamasıyla o,

"serinlik": dinlendirici özelliği bulunan, herbir şeyin serinliği olarak kabul etmektedir. Bu ise kendilerine fayda vermeyecek bir serinliktir. Zemherire gelince, o kendisinden rahatsız olacakları bir soğuktur. Bunun onlara hiçbir faydası olmayacaktır. Ondan dolayı nasıl azâb göreceklerini ancak Allah bilir, el-Hasen, Atâ ve İbn Zeyd dedi ki:

"Serinlik" rahat ve huzur demektir. Şair şöyle demiştir:

"Ne kuşluk vakti serinliğinde gölgeye tahammül edebilir

Ne de öğleden sonraki vakitlerde gölgenin tadına bakar."

"Orada bir serinlik de tatmazlar, içilecek bir şey de" cümlesi "azgınlardan hal konumunda bir cümle yahutta "sonsuz devirler"in sıfatıdır. Bu durumda "sonsuz devirler" zaman zarfı olur. Bundaki amil de "kalacaklar" anlamındaki lâfız ya da "fail" vezninde geçişli kabul edilen -sözü geçen kıraate göre veya şeklidir.