34

Ve dolu dolu kadehler de vardır.

"Ve dolu dolu kadehler de vardır." el-Hasen, Katade, İbn Zeyd ve İbn Abbâs: İyice dolu kadehler demektir, diye açıklamışlardır, Kâseyi doldurdum" denilir. Dolu kâse" demektir. Şair de şöyle demiştir:

"Dikkat et, bana katkısız içki doldur, saki bana içirdi

Onun suyundan; Senin dopdolu kâsen ile."

Hidâş b. Züheyr dedi ki:

"Âmir bize dengini bulur diye geldi

Biz de ona dopdolu bir kâse sunduk."

Said b. Cübeyr, İkrime, Mücahid ve yine İbn Abbâs: Peşpeşe gelen kaseler dîye açıklamışlardır. da buradan gelmekte olup, "taşların birbirine geçmesi ve birbirine ileri derecede kaynaşması" demektir. Buna göre, ardı arkasına gelen, birbirinin içine giren gibidir. Yine İkrime'den ve Zeyd b. Eslem'den saf ve katıksız anlamına açıkladıkları nakledilmiştir, Şair de şöyle demiştir;

"Şüphesiz ki sen kalbe daha da yakınsın

Susamış olanın katıksız dolu kaseye yakınlığından."

Bu lâfız 'in çoğuludur. Bacağın kendileriyle desteklendiği iki tahta parçasına denilir.

"Kadeh"den kasıt şaraptır. İfade: (Onlara) ardı arkasına katıksız şarab takdirindedir. Bu da o şarabın sıkıldıktan sonra arıtıldığı, tasfviye edildiği manasına gelir.- Bu açıklamayı el-Kuşeyri yapmıştır.

es-Sıhah'ta şöyle denilmektedir: Suyu hızlıca boşalttım" demektir. Ebû Amr dedi ki: Bir çeşit işkence" anlamındadır. Farsçada da buna "eşkence" denilir, el-Müberred dedi ki: Aralıksız olarak bütün işkence türleriyle işkence yapılan kimse" demektir. İbnu'l-Arabî dedi ki: O şeyi kırdım ve parçaladım" demektir. (.......) da aynı anlamdadır deyip, el-Hucr b. Halid'in şu beyitini nakletmektedir:

"İyilik ve cömertlik olsun diye paramparça ederiz etleri

Bazılarının ise yergilerle kaynar küçük tencereleri"

"Mim" harfi ziyadesiyle: de onun ile aynı anlamdadır. (O şeyi kırdım ve parçaladım demektir). el-Esmai dedi ki: Bu şekliyle hoş ve rahat yenilecek şeyler anlamındadır. Yumuşak ve rahat olan herşey hakkında da kullanılır. Ömer'in: Ben bana yumuşak ve güzel yemekler hazırlanmasını isteyecek olsaydım, elbetteki bunu yapardım" şeklindeki ifadeleri de bu kabildendir. (Ömer devamla dedi ki): Fakat yüce Allah birtakım kimseleri ayıplayarak şöyle buyurmuştur:

"Siz dünya hayatınızda hoşlandığınız herşeyinizi bitirdiniz ve onlardan yararlanıp durdunuz." (el-Ahkaf, 46/20)