26

Sonra da hesaplarını görmek de şüphesiz yalnız Bize aittir.

"Şüphe yok ki" ölümden sonra

"dönüşleri bizedir."

"Âbe, yuibu" "Döndü, döner" denilir. Ubeyd şöyle demiştir:

"Her ayrılan mutlaka geri döner.

Fakat ölüm ile ayrılan asla geri dönmez."

Ebû Cafer,

"dönüşleri" anlamındaki lâfzı şeddeli olarak: "İyyâbehum" diye okumuştur. Ebû Hatim ise: Şeddeli okuyuş câiz değildir. Eğer böyle bir okuyuş câiz olsaydı, aynı şeyin; "Siyam" (oruç) ile "Kıyam" lâfızlarında da câiz olmalıydı. Aynı anlamda iki ayrı söyleyiş oldukları da söylenmiştir.

ez-Zemahşerî dedi ki: Ebû Cafer el-Medenî "dönüşleri" anlamındaki lâfzı ("ye" harfi) şeddeli olarak okumuştur. Bunun açıklaması ise "fîal" vezninde "”Eyb" in mastarı olmasıdır. Bunun "El-iyâb" den geldiği de söylenmiştir yahutta onun aslı "fi'al" vezninde: "İv’âb" şeklinde; "Evb" den gelmesi de sözkonusu olabilir. Diğer taraftan; "İvvâben" in "divvân" lâfzının "divan" diye kullanılmasına benzer, diye de açıklanmıştır. Daha sonra "seyyid" ve benzeri kelimelerin aslına yapılan uygulama, bu kelimeye de yapılmıştır.

(Ğaşiye Sûresi burada sona ermektedir. Allah'a hamd olsun).