66

Emrimiz gelince, tarafımızdan bir rahmet ve merhamet ile biz Sâlih'i ve onunla beraber îman edenleri helaktan ve o günün aşağdayıcı zillet ve azâbından kurtardık. Şüphesiz Rabbin kuvvetlidir, her şeye karşı galip gelendir.

“Emrimiz gelince,” “tarafımızdan bir rahmet ve merhamet ile biz Sâlih'i ve onunla beraber îman edenleri helakten...-kurtardık-”

Şeyh Ebû Mansûr Mâturîdî diyor ki: “Bu âyet, kurtulanlar, kendi amelleri sayesinde değil, ancak yüce Allah'ın kendilerine rahmetiyle muamele buyurması ile kurtulmuşlardır.” Nitekim Hazret-i Peygamber (sallallahü aleyhi ve sellem) de şöyle buyurmuştur:

“Allah'ın rahmeti olmaksızın hiçbir kimse cennete giremez.” Bak. Müslim; 2817. Müslim bu hadisi şu lafızla rivâyet etmiştir: “Sizden hiç birinizi ameli cennete sokamaz, o ameli kendisini cehennem ateşinden de kurtaramaz. Ben bile aynı durumdayım. Ancak Allah'tan gelecek olan bir rahmet ile mümkündür.”

“Ve o günün aşağılayıcı zillet ve azâbından kurtardık.” Burada, (.......) kelimesi, (.......) kelimesine izafe edilmiş ve (.......) kelimesi de izafetle mecrûr kılınmıştır. Ancak kırâat imâmlarından Nafî ve Ali Kisâî bu kelimeyi, mim harfinin fethasiyle (.......) olarak kırâat etmişlerdir. Çünkü bu (.......) kelimesi, “İz” harfine muzaf olmuştur ve mebnidir. Çünkü zaman zarfı mübhem olan isimlere ve mazi fiiline izafe olunduğunda mebni hale gelir ve muzâfun ileyhten mebnilik kazanır. Meselâ Şâirin şu ifadesi gibi:

(.......) gibi.

Burada, (.......) kelimesi başına cer edatı olan harfi geldiği hâlde mecrûr değil, fethalı olarak, “Hiyne” okunmuştur.

Yani mebnidir. (.......) kavlinin başında bulunan (.......) harfi ise atıf edatıdır. Cümle, (.......) takdirindedir.

Yani o günün zilletinden, rezillik ve rüsvaylığmdan onu kurtardık. Çünkü Allah'ın kendilerini gazâbıyla helâk ettiği kimselerin zelilliğinden ve rezilliğinden daha büyük bir şey olamaz, öç almasından daha büyük bir intikam gösterilemez. Ayrıca,

“o günün” ifadesiyle kıyamet günü de kast olunmuş olabilir, bu da câizdir. Nitekim, “kavli de, âhiret azâbı olarak tefsirlanmıştı.

“Şüphesiz senin Rabbin kuvvetlidir, her şeye -dostlarını kurtarmaya- kâdirdir ve düşmanlara karşı galip gelendir.” Onları helâk ederek üstün gelendir.