8

Her dişinin neye gebe kalacağını, rahîmlerin neyi eksik, neyi ziyade edeceğini Allah bilir. Onun katında her şey ölçü iledir.

“Her dişinin neye gebe kalacağım, rahîmlerin neyi eksik, neyi ziyade edeceğini Allah bilir.” Burada geçen her üç (.......) harfi de mevsûle yani ilgi zamîridir.

Yani Allah, dişinin taşıdığı yavrunun erkek mi dişi mi, tam mı eksik mi, güzel mi yoksa çirkin mi, uzun mu yoksa kısa mı ve başkaca nasıl olduğunu bilir. Aynı zamanda rahîmlerin eksilttiğini de artırdığım da bilir. Nitekim “Ğadel mau” ve “Ğuztuhu Ene” denir ki su azaldı ve onu ben eksilttim” ifadesinde söylendiği gibi kelime azalmak, eksiltmek gibi manalara gelir. Burada asıl anlatılmak istenen şey, çocuğun ya da bebeğin sayısıdır. Buna göre rahîmler bir yavru taşıyacağı gibi, iki, üç ve dört tane de taşıyabilir. Ya da ana rahmindeki yavrunun bedeni sözkonusudur. Buna göre o beden ya tamdır veya eksiktir. Ya da bundan gaye doğum süresidir. Bu süre ise dokuz aydan aşağı olabileceği gibi -biz Hanefîlere göre de bu süre, iki yıla kadar devam edebilir- Şâfiîlere göre bu dört yıla kadar sürebilir ve Mâlikilere göre ise bu, beş yıl sürebilir.

Yahut da bu (.......) harfleri mastariye olabilirler. Bu durumda ise mana şöyledir: yüce Allah her dişinin taşıdığım, gebe kaldığı yavrunun ne olduğunu bilir ve rahîmlerin eksilttiğini de artırdığını da bilir.

“Onun katında her şey ölçü iledir.”

Yani Allah katında her şeyin bir miktarı, bir ölçüsü ve haddi vardır. O şey onu geçemez ve ondan eksik de olamaz. Nitekim bir başka âyette yüce Allah şöyle buyurmaktadır: “Biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” (Kamer ,49)