40

Onlar sırf “Rabbimiz Allah'tır” dedikleri için haksız yere yurtlarından çıkarılmış kimselerdir. Eğer Allah bir kısım insanları, diğer bir kısmı ile defetmeseydi, mutlak surette, içlerinde Allah'ın ismi bol bol amları manastırlar, kiliseler, havralar ve mescitler yıkılır giderdi. Allah, kendisine yardım edenlere muhakkak surette yardım eder. Şüphesiz ki Allah güçlüdür, galiptir.

(.......) den bedel olmak üzere mahallen mecrûrdur. Ya da gizli “onları” zamîri ile merfûdur. Onlar, başka bir sebepten de ğil “Rabbimiz Allah'tır” deyip onu birledikleri için haksız yere Mekke'den çıkanldılar. Halbuki Allah'ı birlemeleri orada kalmalarını gerektiriyordu, çıkanlmalarını değil. Bunun bir benzeri “bizden sadece Allah'a inandığımız için mi intikam alıyorsunuz” ayetidir.

(.......) den bedel olmak üzere mahallen mecrûrdur. Mana “yurtlarından ancak sözleri sebebiyle çıkarıldılar” demektir.

(.......) kelimesi, Medenî ve Ya'kûb'a göre (.......) şeklindedir.

Hicazî'ye göre (.......) şeddesizdir.

Allah, müslümanları, kâfirler üzerine musallat kılıp galip getirmeseydi, müşrikler, yaşadıkları devirlerdeki farklı milletleri ve onları ibâdet hanelerini istila ederler ve o ibâdethaneleri yıkarlardı. Ne Hıristiyanlar için kiliseler ve ruhbanlar için manastırlar, ne Yahûdîler için havralar ve ne de müslümanlar için mescitler bırakırlardı.

Yahûdî havrası, orada namaz kılındığı için (.......) (namaz) diye isimlendirilmiştir. Ya da mana, Ümmet-i Muhammed içindeki müşrikler, müslümanlara ve onların zimmetinde bulunan ehl-i kitapa galip gelirler ve her iki grubunda ibâdethanelerini yıkarlardı, demektir.

Mescitler, zaman itibariyle sonradan oldukları ya da yıkılmaya en uzak oldukları için en son zikredilmitşir. Allah'ın isminin bol bol zikredil diği yerler, mescitler ve diğer zikri geçen yerlerdir. Allah, dine yardım edenlere ve dostlarına elbette yardım eder. Şüphesiz ki Allah, dostlarına yardıma güç getirir, düşmanlarından intikam almaya da kâdirdir.