73

Ey insanlar! Bir misal verilmektedir, şimdi onu dinleyin. Sizlerin Allahı bırakıp taptıklarınız bir araya gelseler bir sinek bile yaratamazlar. Sinek onlardan bir şey kapsa onu kurtaramazlar. İsteyen de istenen de âciz.

Sehl ve Ya'kûb'a göre (.......) fiili (.......) şeldindedir. Allah tan başka yalvardığınız bâtıl ilâhlar bir sinek yaratmak için bir araya gelseler elbette bir sineği yaratamazlar. (.......) gelecekte ki olumsuzluğu tekid içindir. Bu radaki te'kidi, onların bir sineği bile yaratmalarının mümkün olmaya cağım göstermek içindir. Sanki “yaratmaları mümkün değildir” demiştir, sineğin seçilmesi hakir, zayıf ve pis olduğundandır. (.......) sinek olarak adlarıdırıldı. Çünkü o pis olduğu için uzaklaştmldığmda geri dönmektedir. (.......) cümlesi hâl olarak mahallen mensûbtur. Sanki onların sineği yaratmak için toplanmaları ve bu hususta yardırnlaşmaları şart koşulduğu hâlde bile onların sineği yaratmaları mümkün değildir, demlmiştir. Bu Kureyş'in cehleti ile ilgili indirilenlerin en beliğlerindendir. Şöyle ki, onlar güç getirebileceklerin tamamı üzerine iktidan ve sonuna kadar bütün yaraulmışların kuşatilmasmı (bilinip idare edilmesini) gerektiren ilahliği suretler ve heykeller olarak vasfettiler. Onlardan hiçbirinin, yine Allah'ın yarattığı en ufak ve zelil bir şeyi -hepsi bir araya gelseler bile- Tealanın yaratması mümkün değildir. (.......) kelimesi.(.......) fiilinin ikinci memludür. Bu küçük, zelil mahlûk onlardan bir şey kapsa -onlar da onu ondan kurtarmak için bir araya gelseler- buna güç yetiremezler. Rivâyete göre İbni Abbâs (radıyallahü anh) şöyle demiştir:

“Onlar, onları (putları) zaferanla sıvıyorlardı. Başlarına da bal sürüyorlardı. Sinek ondan bir şey aldığında putlar onu almaktan âciz kalıyordu. İsteyende acizdir, istenen de kendisinden istenen puttur. Put kendisinden alınan şeyi talepten acizdir, istenen de aldığıyla birlikte sinektir. Bu acizlikte onlarla sineği eşitlemek gibidir. Eğer incelersen isyetenin daha âciz olduğunu görürsün. Çünkü sinek hayvandır, diğer ise cansız bir varlıktır. Sinek galip, put ise mağluptur.