78

Allah yolunda gereği gibi cihad edin. O, sizi seçmiş, babanız İbrâhîm'in yolu olan dinde sizin için bir zorluk kılmamıştır. Daha önce ve Kur'ân'da, peygamberin size şâhit olması, sizin de insanlara şâhit olmanız için size müslüman ismini veren O'dur. Artık namaz kılın, zekât verin, Allah'a sarılın. O sizin sâhibinizdir. Ne güzel sahip ve ne güzel yardımcıdır.

Savaş ya da cihad-ı ekber olan nefis mücadelesiyle emretti. Ya da o zâlim sultana karşı hak sözü söylemektir. “Ona yaraşacak şekilde Allah uğrunda kınayıcının kınamasından korkmamaktır” “O hakikaten alimdir, cidden alimdir” denir.

(.......) buradan gelmektedir. Kıyasa göre (.......) ya da (.......) şeklinde olmalıdır. Fakat izafet en düşük uygunlukla ve ihtisasla olur. Cihad (.......) ya da (.......) için mefûl olması yönüyle Allah'a mahsus olunca ona izafet kılınması sahih olur.

Zarfta genişletilmenin olması câizdir “Onu, sağ salim uzun ömürlü olarak gördüğümüz gün” sözünde olduğu gibi.

O,- sizi dini ve yardımı için seçmiştir. Din hususunda üzerinize hiç bir zorluk yüklemedi. Bilâkis, taharet, namaz, oruç, hac ve teyemmüm gibi mükellef kılman bütün hususlarda size, ima, kısaltma ve sefer, hastalık, yiyeceğin ve bineceğin olmaması sebeplerine binaen yemek yeme ruhsatı vermiştir. Babanız İbrâhîm'in dinine tabi olun. Ya da ihtisas olarak mensûbtur.

Yani, dinle, babanızın dinini kastediyorum, demektir. Onu, bütün ümmetin babası olmasa da baba olarak adlarıdırdı. Çünkü o, Resûlüllah (sallallahü aleyhi ve sellem)’in babasıdır. Bu sebeple onun ümmetinin de babasıdır. Çünkü peygamberin ümmeti, onun evladı hükmündedir. Nebi (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurmuşlardır:

“Şüphesiz ki ben sizin için babanızın bir benzeriyim” Nesai, 1/38; İbni Mace: 313; Ahmed b. Hanbel 2/250 Allah sizi geçmiş kitaplarda ve Kur'anda müslümanlar olarak adlarıdırmıştır. Bu tefsirun delili, Ubey'in “Allah, sizi, müslümanlar olarak adlarıdırdı” şeklindeki kırâatidir.

Yani sizi, diğer ümmetlere karşı üstün kıldı ve sizi bu şerefli adla adlarıdırdı, demektir. Peygamber şâhittir. Çünkü, Rabbinizin davetini size tebliğ eden odur. Sizin insanlara şâhit olmanız ise, peygamberin, Allahm davetini, onlara tebliğ ettiğine şâhit olmanızdır. Zira Allah, bu şerefi size tahsis etti. Namazı, vâciblerine riayet ederek kılın. Zekâtı, şartlarına riayet ederek verin. Namaza ve zekâta değil, Allah'a tevekkül edin. O, sizin yardımcımzdır, işlerim üstlenendir. O, ne güzel mevlâdır. İsyanlarınız sebebiyle rızkınızı kesmiyor. O, ne güzel yardımcıdır. Taat işlemenize yardım ediyor. Mevlâsı ve yardımcısı o olan gerçekten kurtulmuştur. Doğruya ulaştıran Allah'tır.