69

Kıyamet günü azâbı kat kat olur. Ve orada alçaltılmış olarak temelli kalır.

(.......) , (.......) den bedeldir. Çünkü ikisi de aynı manadadır. Zira azâbın kat kât olması, günahlarla karşılaşmak demektir. Şu sözde olduğu gibi

Ne zaman bize getir; ziyaret edersen vatanımızda

Odun, kütük ve dahi yanan ateş bulursun.

(.......) lafzını sakin kıldı. Çünkü o, manasındadır. Zira “gelmek” (.......) demektir. Mekkî, Yezid ve Ya'kûb'a göre (.......) şeklindedir. “Kıyamet günü azâbı kat kat olur” sözünden maksat, âhirette, her geçen gün azap üzerine azapla eziyet edilmeleridir. Denildiki: “Şirk koşan biri, günah işlediğinde, şirk için ayrı, günah için ayrı olarak azap görür. Bu sebepten cezâ, günahların çokluğu sebebiyle kat kat artar.”

(.......) kelimesini cezmeden (.......) kelimesini de cezmetmiştir. Onu merfû' okuyan diğerini de merfû' okumuştur. Çünkü o, ona atfedilmiştir. O, azap içerisinde zelil olarak temelli kalır. Mekkî ve Hafs'a göre (.......) , (.......) şeklinde işba'la okunur. Hafs, işba'ı tehditte mübalağa olsun diye bu kelimeye tahsis etmiştir. Araplar, kinaye (.......) sında asıl, işba'olduğu hâlde mübalağa için uzatmışlardır. (.......) hâldir. Zelil olarak demektir.