26

Kendilerinden önce yaşamış, halen yurtlarında gezip dolaştıkları, nice nesilleri helâk edişimiz onları doğru yola sevketmedi mi? Bunlarda elbette ibretler vardır. Hâlâ kulak vermezler mi?

(.......) deki (.......) atfedilenin cinsinden olması niyet edilen bir ma'tûfun aleyhin üzerine atıftır.

Yani “çağırmadı mı?” demektir. Zeyd'in Ya'kûb'tan rivâyetle “sevketmedik mi” şeklinde okuyuşu deliliyle “sevketmedi mi “nin, yani “açıklamadı mı “ma faili, Allah'tır (celle celâlühü).

“Onları” yani Mekke halkını demektir.

(.......) in, (.......) nin faili olması câiz değildir. Çünkü (.......) istifham içindir. Dolayısıyla onda, kendinden önceki amel etmez. “onlardan önce nice nesilleri helâk ettik” sözüyle mahallen mensûbtur. Onlardan önce Âd, Semûd, ve Lût kavmi gibi nice nesilleri helâk ettik.

“Yurtlarındagezip dolaştıkları... “

Yani, Mekke halkı ticaretlerinde onların evlerine ve yurtlarına uğramaktadırlar, demektir. Bunlarda elbette ibretler vardır. Hâlâ bu öğütlere kulak vermezler mi ki öğüt alsınlar.