10

Onlar hem yukarınızdan hem aşağı tarafınızdan (vadinin üstünden ve alt yanından) üzerinize geldikleri zaman, gözler yılmış, yürekler ağızlara gelmişti ve siz Allah hakkında türlü türlü şeyler düşünüyordunuz.

(.......) cümlesi (.......) den bedeldir.

“Yukarınızdan “

Yani, doğu tarafındaki, vadinin üstünden Gatafan oğulları, “aşağı tarafınızdan “yani batı tarafındaki, vadinin aşağısından Kureyş, üzerinize yürüdüğünde “gözler yılmış. “

Yani, yerinden kaymış ve şaşkınlıktan bakışlar donakalmıştı. Ya da herşeyden uzaklaşmış. Korkunun şiddetinden düşmandan başka hiçbir şeye bakmamıştı, demektir. “Yürekler hançerelere (ağızlara) gelmişti... “

Hançere; gırtlağın başıdır. O da boğazın sonudur. Boğaz da yiyecek ve içeceğin giriş yeridir..Dediler ki:

“Korkunun ya da gazâbın şiddetinden akciğer şiştiğinde genişler. Kalp de onun şişmesiyle hançerenin başına kadar yükselir.” Denildi ki:

“Gerçekte kalp hançereye kadar ulaşmasa da, bu kalplerin çarpıntısı hususunda verilmiş bir misaldir.”

Rivâyete göre Müslümanlar, Resulullah (sallallahü aleyhi ve sellem)’e:

- Okuyabileceğimiz bir şey var mı? Zira kalpler hançerelere vardı, demişlerdi de Resulullah (sallallahü aleyhi ve sellem) şöyle buyurdu:

- “Evet, şöyle deyiniz. Allah'ım! Gediklerimizi kapat. Korkumuzu da teskin et”

“Allah hakkında türlü türlü şeyler düşünüyordunuz.” Hitap îman edenleredir. Onlardan, kiminin kalbi ve ayakları sabit, kiminin de kalbi zayıftı. Onlar da (zayıf olanlar) dinin kıyısında kenannda gezenlerle münâfıklardır. Birinciler, Allah'ın (celle celâlühü) kendilerini imtihan edeceğini bildiler de günaha düşmekten ve sorumluluğa karşı güç yetirememekten korktular. İkinciler ise, kendilerinden hikâye oiunanları düşündüler.

Ebû Amr ve Hamza (.......) yı duruş hâlinde de geçiş hâlinde de (.......) şeklinde (.......) siz olarak okudular. Kıyas da budur. Medine ekolü, Şam ekolü ve Ebû Bekir geçişi duruş şeklinde okudular. Mekke ekolü, Alî ve Hafs ise duruş hâlinde (.......) le okudular. Bunun benzeri (.......) ve (.......) kelimeleridir. Kafiye için ziyade kılmdıkları gibi, duruşta da ziyade kılınmışlardır.

“Ey kınayıcı levmi ve kınamayı azalt.” sözünde olduğu gibi. Bunların hepsi ana nüshada (.......) ledir.