15

Biz insana, ana babasına iyilik etmesini tavsiye ettik. Annesi onu zahmetle taşıdı ve zahmetle doğurdu. Taşıması ile sütten kesilmesi cem'an otuz ay sürer. Nihayet insan güçlü çağına erip kırk yaşına varınca der ki: Rabbim! Bana anne babama verdiğin nimete şükretmemi ve râzı olacağın yararlı iş yapmamı nasip et. Benim için de zürriyetim içinde iyiliği devam ettir. Ben Sana döndüm. Ve elbetteki ben Müslümanlardanım.

Kufe kırâat ekolüne göre (.......) şeklindedir.

Yani “ona ana babasına iyilik etmesini tavsiye ettik” , demektir. Diğerlerine göre (.......) şeklindedir.

Yani “ona güzel bir iş olarak ana babasını tavsiye ettik,” ya da “ona ana babasını, güzel bir işi tavsiye ettik” , demektir. O zaman bu (.......) sözünden bedeli istimaldir.

Hicaz kırâat imâmları ve Ebû Amr'a göre her iki (.......) deki (.......) ler fetha iledir. Her ikisi de meşakkat manasında iki ayrı kelimedir. Hâl olmak üzere mensûbtur.

Yani meşakat sâhibi olarak demektir.

Ya da o mastar için sıfat olmak üzere mensuptur.

Yani “meşakkatli bir taşımayla taşıdı” demektir.

“Taşıması ve sütten kesilmesi” onun taşırıma ve kesilme müddeti “otuz aydır” bunda hamilelik müddetinin en azının altı ay olduğuna delil vardır. Çünkü süt emzirme müddeti Aîiahu Teâlâ'nm:

“Anneler çocuklarını iki tam yıl emdirirler” Bakara, 233.

âyeti gereğince iki tam yıl olunca hamilelik için geriye altı ay kalır. Allah (celle celâlühü) her ikisine de rahmet etsin Ebû Yûsuf ve Muhammed (rha) bunu demişlerdir. Ebû Hanîfe (rahmetüllahi aleyh) ise “Bununla kastolunan elle taşımadır” demiştir.

Ya'kûb'a göre (.......) şeklindedir. (.......) ve (.......) yapı ve mana itibariyle (.......) ve (.......) gibidir.

(.......) kelimesi çoğuldur. Kendi lâfzından tekili yoktur. Sivebeyh “onun tekili (.......) dur diyordu. Güçlü kuvvetli çağa varması, olgunluk çağına gelmesi ve gücünün, akimin kuvvetlendiği yaşa varmasıdır. Bu da otuzu aştığı, kırka yaklaştığı zamanlardır. Katâde'den şöyle nakledilmiştir:

“Bu otuzüçüncüyıldır. Bu güçlü kuvvetli çağın evvelidir. Sonu kırktır.”

“Temin et” ilham et.

“Bana ana ve babama verdiğin nimete” bununla kastolunn tevhid ve İslam nimetidir. Kendisine verilen nimet, babasına verilen nimete şükrü birleştirdi. Çünkü o ikisine verilen nimet ona verilen nimettir.

“Râzı olacağın yararlı iş yapmam” denildi ki o beş vakit namazdır.

“Benim içinde zürriyeîim içinde iyiliği devam ettir” yani zürriyetimi kendilerinde düşünüldüğü kişiler kıl, bütün günahlardan sana tevbe ettim ve ben ihlâs sâhibi Müslümanlardamm.