7-8

Sanki etrafa yayılmış çekirge sürüsü gibi gözleri düşkün bir hâlde ve davetçiye koşarak kabirlerden çıkarlar. O esnada kâfirler: “Bu, çok çetin bir gündür.” derler.

Âsım dışındaki Iraklılara göre (.......) şeklindedir ve o gözlere âit bir fiil olduğu hâlde (.......) eden hâldir. “gözleri yere bakar bir hâlde” sözünde olduğu gibi müzekker kılınmıştır. Diğerlerine göre ise “gözleri yere bakar olduğu hâlde” manası üzere (.......) şeklindedir. Bu da “pireler beni yediler” diyenlerin lügatidir. (.......) de (.......) zamîri olması ve (.......) un da ondan bedel olması câizdir.

Gözlerin düşkün olması, yere bakması “zillet “ten kinayedir. Çünkü zelîl kişinin zilleti ve izzet sâhibinin izzeti gözlerinden okunur. Sanki onlar, çoklukları ve her yöne dağılmışhkları itibarıyla çekirgeler gibidirler. Çekirgeler, çokluk ve dalga dalga gelme hususunda darb-ı meseldirler. Dalga dalga gelen kalabalık bir ordu hakkında “çekirgeler gibi geldiler” denir.

“Davetçiye koşarak” , ona boyunlarını uzatır oldukları hâlde koşarak, manasınadır. “... çetin...” , yâni zor, şiddetli...