33

(İblis): 'Ben kuru bir çamurdan, kokuşmuş kara balçıktan yarattığın bir insana secde edecek değilim,' dedi. Yani benim durumum, secde etmeme uygun değildir, doğru da olmaz. Çünkü o yoğun bir cisimdir, ben ise ruhanî cevherim. Senin kokuşmuş kara çamurdan yarattığın böyle bir beşere secde edecek değilim. Benim delilim ise şudur: Sen beni ateşten yarattın. Ateş, lâtif, nûrâni, yüce bir cevherdir. Onu ise çamurdan yarattın. Çamur kesiftir, zulmânîdir (karanlıktır) ve süflidir. O halde ben ondan bu delillere göre daha hayırlıyım.

İblis bu akıl yürütmeyle ne kadar cahil ve ne kadar zayıf akıllı olduğuna işaret etmektedir. İblis zannetti ki Yüce Allah, Âdem'in meleklere secdeye lâyık olmasını beşer oluşuna ve çamurdan yaratılmış olmasına bağlamıştır. Oysa onun ruhuna verilen ”halifelik" sırrına bakmadı. Hem de bu ruh, Yüce Allah'ın bizatihi kendisine izafe olma şerefi taşıyşan, O'nun özel üfürmesi ile şereflenen, bütün isimleri öğrenen, Yüce Allah'ın cemâlinin ve celâlinin tecellisine müsait ve uygun bir ruhtu. İşte bu noktadan hareket edilerek İblis için tek gözlü denmiştir. Çünkü o, iki gözünden biriyle olaylara bakmaktadır. Zira bu olayda Adem'in sadece beşer yönünü müşahede etmiş, Yüce Allah'ın bu beşere bahşetmiş olduğu değersiz, hayvânî sıfatlara, fesat ve kan dökme kaynağı olan özelliklere bakmıştır. İblis kördü. Çünkü insanın rûhâniyetine verilmiş olan halifelik sırrına, eşyanın isimlerini bilme, Yüce Allah'ın özel üfürmesiyle yaratılma ve bu üfürülmenin bizzat Allah'ın kendi nefsine izafe edilme şerefi ve bunların dışında diğer seçilme ve tercih edilme gibi olaylarla mükerrem kılınmasına hiç bakmamıştı.