63

Rahman’nın has

kulları onlardır dünyada şeytana ve arzularına tapanlar değillerdir. Çünkü onlar, şeref ve üstünlük taslayan kişiler olmayıp olgun kullardır

ki, yeryüzünde tevazu ile yürürler. ”Meşy", isteyerek bir yerden başka bir yere intikal etmek, ”hevn" ise, ağırbaşlılık ve tevazu demektir. İnsanın, zillete sebep olmayacak derecede alçak gönüllü olmasıdır. Buna göre anlam şöyledir: ”Onlar övünerek, böbürlenerek, çalımlı ve gösterişli değil, ağırbaşlı ve tevazu ile yürürler." Çünkü o müminler, Allah'ın ululuğuna ve heybetine vakıf olmuş, O'nun büyüklüğünü ve yüceliğini idrak etmiş, dolayısıyla ruhları ürpermiş, gönül ve bedenleri itaate koyulmuştur. Nitekim nakledilen bir haberde şöyle denmiştir: ”Mü'min, tıpkı bağlandığı zaman boyun eğen ve bir taşın üzerine çökertilmek istendiğinde çöken deve gibidir."(,6)

Ve kendini bilmez ahmak

kimseler kendilerine lâf attığında kötü söze karşılık

selâm! derler (geçerler.) Yani biz, sizden kurtulmak

Bazı Müfessirler de şöyle demişlerdir: ”Yani biz, size cahillik etmeyiz, sizinle aramızda arlık hayır ve şer sözkonusu değil, aksine mütâreke, sulh sözkonusudur."

Müfessirlerin çoğu âyetteki ”selâm" kelimesinin, ifadede yer almayan ”söz" anlamındaki ”kavi" kelimesinin sıfatı olduğunu ileri sürmüştür. Buna göre âyetin anlamı şöyledir: ”Sıkıntı ve günahtan emin olacakları doğru bir söz söylemişlerdir."

Yine Müfessirlerin çoğuna göre bu âyet, muhkem bir âyettir. Nitekim, kendini bilmez kişiye karşı İnlim ile davranmak, menduptur. Ahmak kimseye aldırmamak da edebe, kişiliğe ve dine göre güzel kabul edilen bir davranıştır ve maksada daha uygundur. Kaydedildiğine göre Allahü teâlâ mahlukatı kıyamet günü topladığı zaman bir tellâl şöyle seslenir: ”Fazilet sahibi kimseler nerede?" Bunun üzerine azınlık bir grup kalkarak hızlıca cennete doğru hareket etmeye koyulurlar. Bu arada melekler onları karşılayarak şöyle derler: ”Görüyoruz ki hızla cennete gidiyorsunuz, öyle mi?" Onlar da: ”Evet, fazilet sahibi kişiler biziz." Melekler: ”Faziletiniz ne idi?" Onlar: ”Biz, kendisine haksızlık edildiği zaman sabreder, kötülüğe uğradığımız zaman aldırmaz ve ahmaklık edildiği zaman da karşılık vermezdik," derler. Bunun üzerine onlara: ”Girin cennete! Amel edenlerin ecri ne güzeldir!" denir.

Âlimlerden biri de Rahmanın kullarının özelliği hakkında şöyle demiştir: ”İbadet onların süsü, fakirlik kerametleri, Allah'a itaat zevkleri, Allah’ı sevmek hazları, takva azıkları, Kur'an sözleri, zikir süsleri, kanaat malları, ibadet kazançları, şeytan düşmanları, gündüz ibretleri, gece ibret almaları ve âlemlerin Rabbini gözetmek ise amelleridir."