29

Kâfirler zikrolunan azaptan dolayı

cehennemde: 'Rabbimiz! Cinlerden ve insanlardan bizi saptıranları bize göster de bizleri kışkırtarak yaptıklarımızı süslü göstermek suretiyle sapıklığa sevkeden cin ve insan şeytanlarını bize göster de onları, ayaklarımızın altına alalım, diyecekler. Çünkü şeytan kelimesi cin ve insana söylenebilir. Zira Yüce Allah En'am sûresinde şöyle buyurur: ”Böylece Biz her peygambere insan ve cin şeytanlarını düşman kıldık..." (En'am: 112) Ve yine Yüce Allah: ”Pusuya çekilen cin ve insan şeytanının şerrinden ... insanların ilâhına sığınırım." (Nâs: 6) buyurmaktadır.

İnsan cinsinden şeytan Âdem’in oğlu Kabil'dir. O, haksız yere adam öldürme çığırım açmıştır. Cinlerden olan şeytan ise inkâr ve şirk çığırını açmıştır. ”Bizi saptıranlar" ifadesinin mânâsı bizim için inkâr ve günah çığırını açanlar demektir. Bu anlamı merfû olan şu hadis-i şerif de desteklemektedir: ”Zulmen öldürülen hiçbir Müslüman yoktur ki, onun kanından Ademoğlu Kabil'e de bir pay çıkmış olmasın. Çünkü adam öldürme çığırını ilk açan odur." (16)

16-Hadisi Tirmizî, Nesâî, ibn Mâce ve Ahmed b. Hanbel Müsned'inde (1/383) rivayet ederler. Hadisin aslı Sahihayn'dadır.

Aşağılanmalardan hakir ve zelil

olsunlar, diye onları ayaklarımızın altına alalım', kendilerinden intikam için onları ayağımızın altında çiğneyelim

diyecekler. ”Aşağılanmalardan olsunlar" ifadesi onları cehennemin alt tabakasına indirelim, böylece kendilerinden intikam için en aşağı tabakada ve en şiddetli azabın içinde olsunlar şeklinde de anlaşılabilir.