39

Senin yeryüzünü kupkuru, hiç bitkisiz

görmen de Allah'ın âyetlerindendir ve O'nun kudretine delâlet eden şeylerdendir. Burada yer alan ”hâşia" kelimesi istiare sanatıyla ”tezellül" (zelil olma) mânâsına kullanılmıştır. Yeryüzünün kuruluğu, hayır ve bereketten hâli oluşu, korkan, zelil olan, çırılçıplak ve zavallı vaziyette olduğu için kendisine değer verilmeyen bir şahsa benzetilmiştir.

Biz onun üstüne suyu indirdiğimiz zaman bitkilerle

harekete geçip kabarır ve şişer. Çünkü bitki topraktan çıkmaya yaklaştığı ve yeryüzüne yükseldiğinde şişer, sonra yarılır.

Yeryüzü ölü halde iken zikrolunan nesnelerle

ona can veren elbette ölüleri de öldükten sonra

diriltir. Yeryüzünün canlandırılması demek, çeşitli bitkilerle güzelleştirilmesi demektir.

O, her şeye kadirdir sonsuz kudret sahibidir; diriltmeye de kadirdir. Madem ki, bunları vaadetmiştir, o halde mutlaka yerine getirecektir. Can vermenin hikmeti, yapılanlara ceza ve mükâfat vermektir.