32

Sonra da boyu yetmiş arşın olan ateşten

bir zincirle oraya sokun. Âyetteki ”feslükûhü" fiilinin mastarı olan ”silk" bir kimseyi ip, bağ ve başka bir şeyle sokmak demektir. Günahkâr kişiyi yakalamak, elini boynuna bağlamak, cehenneme atmak ve bu nitelenen zincirle sokmak konusunda emredilenler birbirini takip etmekle birlikte, son emir, kendisinden öncekilerden daha şiddetli daha korkutucudur. Âyetin anlamı şudur: Kişinin bedenine zincir sararak, çepeçevre kuşatarak cehenneme atınız. İnsan o zincirin içerisinde sıkışır, tahammülsüz kalır.

Âyette geçen ”zira - arşın," kelimesi konusunda müfessirlerden birisi Şöyle der: ”O, bildiğimiz arşındır. Tanıdığımız ve elde edebildiğimiz bir şeyle hitap olunduk."

Hasan-ı Basrî ise: ”Buradaki 'arşın'ın ne olduğunu Allah bilir," der.

Ka'b'dan şöyle dediği nakledilmiştir: ”Dünyadaki demirlerin tümü toplansa, âhiretteki o zincirin bir halkasına denk olmaz. Onun bir halkası bir dağın üzerine konulsa, dağ kurşun gibi erir. Zincir kişinin ağzından girer, arkasından çıkar. Fazlası boynuna ve bedenine dolanır. Onunla kendisi ile şeytanı arası yaklaştırılır."

Ben derim ki: Bu, kâfirin azabıdır. Çünkü hadiste geldiği üzere onun cesedi, bir tarafından bir tarafı üç günlük yol mesafesi büyük lüğündedir. Azı dişi, Uhud Dağı kadardır.

Anlatıldığına göre bir genç, sabah namazında şeyhlerden birinin arkasında cemaate iştirak etti. Bu şeyh Hakka sûresini okudu. Üzerinde durduğumuz otuz ve otuz birinci âyetlere gelince genç bir çığlık attı ve bayılıp yere düştü. Şeyh namazı tamamlayınca: ”Bu kim?" dedi. Şeyhe: ”Allah'tan korkan sâlih bir genç. Onun, yaş lı bir annesi var, bu oğlundan başka kimsesi yok," dediler. Bunun üzerine Şeyh: ”Onu kaldırıp yüklenin de annesine götürelim." dedi.

Cemaat şeyhin dediğini yaptı. Annesi bunu görünce feryad etti, döndü ve: ”Oğluma ne yaptınız?" dedi. ”Biz bir şey yapmadık. Ama o, cemaate katıldı. Kurandan korkutucu bir âyet duydu, onu dinlemeye dayanamadı. Bu Allah'ın emri iledir," dediler. Kadın: ”O, hangi âyet? Onu okuyun da ben de dinleyeyim," dedi. Şeyh o âyeti okudu. Âyet gencin kulağına ulaşınca tekrar bir nâra attı. Allah'ın emri ile onun ruhu çıktı. Anne bunu görünce o da cansız yere yıkıldı.