38

«Ey iman edenler, size ne oldu ki, "Allah yolunda savaşa çıkın" dendiği zaman yere çöküp kaldınız? Yoksa âhireti bırakıp dünya hayatına mı razı oldunuz? Oysa dünya hayatının faideleri ahirete nisbetle pek azdır.»

Bu ayet-i celilenin nüzul sebebi şudur: Peygamberimiz (sallallahü aleyhi ve sellem) mü’minlere Tebük gazvesine çıkmalarını söylemişti. Tebük, Medine ile Şam arasında bir yerin adıdır. Bizanslılar Arap yarımadasını istilâ etmeyi düşünüyorlardı. Ve bu işi Suriye'de yaşayan Gassaniler'e bırakmışlardı. Hicretin dokuzuncu yılında Gassaniler Bizans kralı Herakliyüs'e Peygamber'in öldüğünü, Hicaz'da büyük bir kıtlık başladığını ve halkın ayaklandığını bildirerek yardım istemişlerdi. Herakliyüs onlara 40 bin kişilik bir ordu göndermişti. O gün için bu çok büyük bir ordudur. Peygamberimiz durumdan haberdar olur, Bizanslıların böyle bir hazırlık içinde olduğunu öğrenir, derhal umûmî seferberlik ilan eder. Kısa zamanda 30 bin kişilik bir ordu toplar. Müslümanları orduya yardıma çağırır, mü’minler orduya yardım hususunda yarışa girerler. Herkes birbirinden çok vermeyi arzu eder. Hatta kadınlar bile küpelerini, kolyelerini çıkarır verirler. Bu, Müslümanların Allah yolundaki fedakârlıklarının ifadesidir. Böylece 30 bin kişilik ordunun istihkakı hazırlanmış olur. Ordu Peygamber'in komutası altında Tebük mevkiine kadar gelir, orada konaklarlar. Münafıklar ve Bedeviler çeşitli özürler beyan ederek Peygamber ordusuna iştirak etmezler, evlerinde otururlar. Onların ileri sürdüğü özürler, mevsimin yaz olması sebebiyle çok sıcak oluşu, hasad mevsiminin gelmesi, Suriye'ye kadar olan yolun uzunluğu, Bizans ordusunun çokluğu idi. Bütün bunlardan dolayı gazveye iştirak etmezler, evlerinde çakılı kalırlar. Bunun üzerine Allahü teâlâ yukardaki âyeti inzal eder, gazaya iştirak etmeyenleri zemmedip şöyle buyurur: -Ey iman edenler, size ne oldu ki, "Allah yolunda savaşa çıkın" dendiği zaman yere çöküp kaldınız? Yoksa âhireti bırakıp dünya hayatına mı razı oldunuz? Oysa dünya hayâtının faideleri âhirete nisbetle pek azdır.- Savaşa iştirak etmeyenler, havanın çok sıcak oluşundan, Bizans ordusunun çokluğundan ve mahsullerinin olgunlaştığından bahsederek dünya hayatını tercih edip, âhireti bırakmışlardır. Halbuki dünya menfaati geçici ve pek azdır, ahiret menfaati ise ebedi ve çoktur. Aklı olanlar ebedî olanı tercih eder, geçici olanı bırakırlar.