21

«Halbuki onun, bunlar üzerinde hiçbir nüfuzu yoktu. Ancak biz âhirete iman eden kimse ile ondan şüphede bulunan kişiyi ayırdedeceğiz. Senin Rabbin her şeyin üstünde gerçek bir gözetleyicidir.»

İblisin zannı insanların çoğu üzerinde doğru çıkmıştır. Çünkü insanların çoğu ona tâbi olmuşlardır. Yalnız hakkıyle iman edip sâlih amel yapanlardan bir kısmı ona tâbi olmamıştır. Şeytan, cennetten kovulduğu zaman, Allahü teâlâ'dan kıyamete kadar mühlet istemişti. Yüce Halik, onun isteğini kabul ederek kıyamete kadar mühlet vermiştir. O zaman şeytan yemin edip «ben bu âdemoğullarının hepsini azdırıp sana secde ve şükür ettirmeyeceğim- der. Şeytan, insanoğlunun Allah'a secde etmeyeceğini bilerek söylememiştir, zannıyla söylemiştir. Bundan dolayı Yüce Halik «and olsun ki, iblis, onlar hakkındaki görüşünü doğru çıkarmış, iman edenlerden bir zümre hariç olmak üzere, hepsi ona uymuşlardı. Halbuki onun, bunlar üzerinde hiçbir nüfuzu yoktu. Ancak biz âhirete iman eden kimse ile ondan şüphede bulunan kişiyi ayırd edeceğiz. Senin Rabbin her şeyin üstünde gerçek bir gözetleyicidir.' Şeytanın kıyamete kadar izin istemesi, âdemoğullarını azdırıp Allah'a secde ettirmemek içindir. Şeytan, Allahü teâlâ'ya «ben senin kullarını azdırırım' dediği zaman, Hâlik-ı Zülcelâl de, «benim öyle kullarım var ki, onlar asla, senin saltanatın ve hükmün altına girip sana tâbi olmazlar» buyurur. Bunun üzerine şeytan da «senin muhlis kulların ve hak üzere kaim olan kullarını azdırıp saptıramam» der. Şeytan, güç kullanarak zorla insanları saptırıp azdırmaz, Allah'ın yolundan alıkoymaz. Onlara bir vesvese verir, o vesvese ile hak yoldan saparlar, ilâhi emirleri unuturlar, Allah'a isyan ederler. İmanı ve ibadeti terk ederler. Böylece de elim bir azaba müstehak olurlar. Çünkü Allah, kullarının yapmış olduğu her şeyi muhafaza edici ve gözetleyicidir.