21

Yoksa onların şerikleri var, onlara dinden Allah’ın izin vermediği şeyleri meşru' kıldılar öyle mi? Eğer o fasıl kelimesi olmasa idi aralarında huküm icra edilir, bitirilirdi ve şübhesiz ki, zâlimler için elîm bir azâb vardır

(.......) yoksa onlar için bir takım şerikler mi var. - Bu âyetin yukarıya üç vechile irtibatı vardır: bir kerre Âhırette nasîbi olmıyan ehli Dünyaya bir zecr-ü tahkır olmak üzere o bir âyetin sonuna teallûk eder.

İkincisi Allah’ın izin vermediği şeyleri meşru' kılmak

için şeriat yapmağa kalkışmak Dünya harsi namına yapılan fenalıkların, şirklerin başında sayılmak lâzım geleceğini ıhtar eder.

Üçüncüsü de ta yukarıdaki (.......) âyeti mukabilinde müşriklerin cinayetlerine tearruz eyliyor.

Ya'ni Allah’ın şer'ıne karşı gelmek için yoksa o müşriklerin o muasır kâfirlerin bir takım şerikleri Allah’a ortak olmak için şirket akd etmiş küfür şerikleri Şeytanlar var ve istedikleri gibi teşri' salâhıyyetini haiz bulunuyorlar da (.......) dinden Allah’ın izin vermediği şeyleri onlara meşru' mu kıldılar? - Meselâ müşriklik, müteaddid hükûmete tabiıyyet, Âhıreti inkâr, zulüm, nakzı ahd, teklifi mâlâ yutak gibi Allah’ın izin vermediği, meşru' kılmadığı bir takım şeyleri teşri' ediyorlar, diledikleri gibi din yapıyorlar öyle mi? Fakat Allah’ın meşru' kılmadığını meşru' kılacak hiç bir kuvvet yoktur. İnsanların teşri'deki mesaîsi Allahü teâlânın izni hududunu aşmamalıdır. (.......) Ve eğer fasıl kelimesi olmasa idi aralarında huküm icra edilmiş bitirilmişti. - Fasıl kelimesi azâbın bir eceli müsemmâya te'hırine dair ezelde sebkeden kelime. Burada fasıl, huküm veya beyan veya tefrık ma'nâlarına olabilir. Tefrık ma'nâsında: mü'minlerle kâfirler beyninde (.......) hukmü veya müşriklerle taptıkları şeriklerin aralarının açılması, yâhud Dünya harsi hukmünün Âhıret harsi hukmünden ayrılması ma'nâları mülâhaza olunabilir. Maamafih aslı ma'nâ cezanın saatine te'hıri kazıyyesidir ki, şununla (.......) itmam ve beyan buyuruluyor.

Ya'ni hak dinin muktezası Allah şeriatinin hukmü olan fasıl ve

kaza ezelde vakt-ü saatine te'hır olunmakla icrasız kalmıyacaktır. Bütün zalimlere elîm bir azâb muhakkaktır. O fasıl günü gelecek