27

Ve Allah’ındır bütün Göklerin ve Yerin mülkü, ve o gün ki, saat gelecek o gün o mubtıller hep husrâna düşeceklerdir

(.......) SAAT, aslında Râgıbın beyan ettiği vechile zamanın eczasından bir cüzdür; buna teşbîhen Kıyamete de denilir (.......) gibi. Bunun iki vechi vardır: birisi (.......) buyuruludûğu üzere hısabının sur'atidir. Birisi de şöyle tebyîn olunan mazmundur (.......) evvelkisi Kıyamet, ikincisi zamanın bir cüz'i kalîlidir. Bir de denilmiştir ki, Kıyamet ma'nâsına saat üçtür:

1) Saati kübrâ ki, insanların muhasebe için ba'sidir netekim (.......) fuhuş ve tefahhuş açıklanıncıya ve dirhem-ü dînara tapılıncıya ilh... şöyle şöyle oluncıya kadar saat kıyam etmez» hadîsinde aleyhissalâtü ves-selâm buna işaret buyurmuştur.

2) Saati vustâ, bir karn ehalîsinin ölümüdür. Netekim rivayet olunduğu üzere alehissalâtü vesselâm Abdullah İbn-i Üneysi görmüş, bu gulâmın ömrü uzarsa saat kıyam edinciye kadar ölmez buyurmuş idi ki, müşarünileyh sahabenin en son vefat edenidir deniliyor.

3) Saati sugrâ, insanın ölümüdür ki, her insanın saati kendi ölümüdür. (.......) gibi ba'zı âyetlerde de saat bu ma'nâyadır (.......) Maamafih bizim anladığımıza göre hangi ma'nâca olursa olsun Kıyamete saat denilmesi, ındallah müsemmâ bir ecelin, bir vaktın hulûlü saati olması ı'tibariyledir. Netekim lisanımızda da vakt-ü saat gelmiş ta'biri ma'ruftur. Burada da saat Kıyamet ma'nâsınadır.